Op 22 mei 2025 introduceerde de Europese Commissie officieel de eerste landenclassificatielijst onder de nieuwe Europese ontbossingsverordening (EUDR). Deze lijst deelt ruim 190 landen in op basis van hun risico op ontbossing bij de productie van onder meer hout, cacao, koffie, soja, rubber, vee en palmolie. Deze stap markeert een cruciale mijlpaal in de wereldwijde strijd tegen ontbossing én verandert de spelregels voor bedrijven die grondstoffen verhandelen binnen de EU.
De impact van deze lijst zal wereldwijd voelbaar zijn en dus ook in de houtsector.
Misschien vind je dit ook interessant
Wat houdt de EUDR in?
De EUDR is een Europese wet die ervoor moet zorgen dat producten die op de EU-markt worden gebracht, vrij zijn van ontbossing en legaal zijn geproduceerd. Bedrijven moeten voortaan aantonen waar hun grondstoffen vandaan komen én bewijzen dat ze niet afkomstig zijn van recent ontboste gebieden.
Een van de middelen om dit doel te bereiken, is het benchmarkingsysteem, waarbij landen worden beoordeeld op hun ontbossingsrisico. Onlangs schreef Houtbouw Netwerk een artikel over de stappen die jezelf kan ondernemen om te voldoen aan de EUDR.
Drie risicocategorieën bepalen de mate van controle
De EUDR verdeelt landen in drie categorieën: laag, standaard en hoog risico. Deze classificatie bepaalt hoeveel toezicht EU-landen moeten uitvoeren op importproducten uit die landen. Zo inspecteren autoriteiten bij producten uit landen met een laag risico slechts 1% van de zendingen. Bij landen met een standaardrisico controleren ze 3%, terwijl producten uit hoogrisicolanden onderworpen zijn aan 9% steekproeven.
Volgens een EU-functionaris betekent dit dat bedrijven die zaken doen met hoogrisicolanden te maken krijgen met zwaardere controles en strengere verplichtingen. Desondanks blijven de standaard due diligence-eisen gelden voor álle marktdeelnemers – ongeacht het risiconiveau.
Slechts vier landen in de categorie “hoog risico”
Van de ruim 190 landen die zijn beoordeeld, hebben slechts vier landen het label ‘hoog risico’ gekregen:
- Rusland
- Wit-Rusland
- Myanmar
- Noord-Korea
Dit betekent dat producten zoals hout of rubber uit deze landen intensief gecontroleerd worden. In sommige gevallen kan de handel zelfs tijdelijk worden stopgezet. Ontdek hier de ontbossingscijfers per land 2025 van het World Population Review.
Opmerkelijke indelingen
De lijst bevat ook enkele opvallende keuzes:
- Indonesië en Maleisië, grote producenten van palmolie en multiplex, krijgen het label ‘standaard risico’.
- Papoea-Nieuw-Guinea en de Salomonseilanden, die eerder werden genoemd in rapporten over illegale houtkap, worden juist als ‘laag risico’ gezien.
- Afghanistan staat op ‘laag risico’, ondanks eerdere meldingen van grootschalige houtkap onder Taliban-regelgeving.
- Israël deelt een risicocategorie met landen als Ivoorkust, Oeganda en Paraguay, die bekendstaan om hoge ontbossingsniveaus.
Dit roept vragen op over de gebruikte beoordelingscriteria, maar de Europese Commissie benadrukt dat de methode transparant en gebaseerd op harde data is.
Wat betekent dit voor de houtsector?
Voor bedrijven in de houtbouw en houtimport betekent deze lijst een verandering in de manier waarop ze due diligence moeten uitvoeren:
- Inkoop uit laagrisicolanden brengt minder administratieve lasten met zich mee.
- Import uit landen met een standaard of hoog risico vereist meer controle, bewijslast en risicobeoordeling.
- Er komt een grotere nadruk te liggen op traceerbaarheid en legale herkomst van houtproducten.
Volgens sommige Britse distributeurs is er al een toename van goedkoop, niet-gecertificeerd hardhout dat probeert markten als het VK binnen te komen via minder strenge routes. Dit onderstreept de noodzaak voor heldere regelgeving en handhaving.
EU-observatorium ondersteunt risicobeoordeling
Om bedrijven te helpen bij het beoordelen van risico’s, is een EU-observatorium voor ontbossing en bosdegradatie opgericht. Dit platform gebruikt satellietbeelden en landkaarten om bedrijven inzicht te geven in de situatie ter plaatse. Het gebruik van deze kaarten is niet verplicht, maar kan het due diligence-proces wel ondersteunen.
Wat kun je verwachten van de EUDR?
- De eerste herziening van de landenlijst vindt plaats in 2026, op basis van nieuwe gegevens van de VN.
- Opschorting van handel kan tijdelijk worden opgelegd als er ernstige vermoedens zijn van niet-naleving.
- De verordening wordt volledig toegepast in alle EU-lidstaten en is juridisch bindend.
Tot slot
Met deze nieuwe landenclassificatie en de bredere invoering van de EUDR, maakt de EU serieus werk van haar ambitie om producten die bijdragen aan ontbossing uit de markt te weren. Voor de houtsector betekent dit een wake-upcall: transparantie, traceerbaarheid en samenwerking in de keten worden belangrijker dan ooit.
Bedrijven doen er goed aan hun toeleveringsketens nu al onder de loep te nemen en actief te kiezen voor herkomstlanden met een lager risicoprofiel – niet alleen vanwege de regelgeving, maar ook voor het imago en de duurzaamheid van hun organisatie.
