Met de transformatie van de verouderde DCW-locatie De Kwekerij zet de gemeente Enschede een stevige stap richting een sociaal én ecologisch toekomstbestendig voorzieningenlandschap. Onder de naam De Stadskas verrijst de komende jaren een grotendeels houten ensemble dat niet alleen ruimte biedt voor stadslandbouw en circulair handwerk, maar ook voor ontmoeting, educatie en buurtverbinding. BDG Architecten tekent voor het ontwerp, waarin hout als constructief en beeldbepalend materiaal de rode draad vormt.
Van werkvoorziening naar open leer- en ontmoetingsplek
De Kwekerij is al decennialang een werkplek voor medewerkers van DCW (Deze Combinatie Werkt), de gemeentelijke organisatie die passend werk biedt aan circa 500 inwoners. Het huidige complex is echter niet berekend op de groeiende vraag naar variatie in werk, begeleiding en doorlopende leerlijnen.
Misschien vind je dit ook interessant
Met De Stadskas wordt die stap wel mogelijk: het aantal leer- en werkplekken groeit van 75 naar 250, verdeeld over stadslandbouw, circulair ambacht, lichte horeca, logistiek en groenbeheer. Ook jongeren uit praktijk- en speciaal onderwijs, inburgeraars en andere inwoners die nog niet regulier kunnen werken, krijgen hier ruimte om vaardigheden te ontwikkelen.
Wethouder Arjan Kampman vat de maatschappelijke opgave bondig samen:
“Een duurzame plek waar leren, werken en meedoen samenkomen. Zo versterken we bestaanszekerheid en geven we meer Enschedese inwoners een eerlijke kans op werk.”
Houten als scharnierpunt van De Stadskas
De bestaande kas, deels in slechte staat, wordt gehalveerd en aangevuld met een nieuw houten hoofdgebouw, dat als spil in het geheel fungeert. In het nieuwe volume komen onder meer productieruimten, een keuken en een lunchroom. Het entreegebouw, met horeca en winkel, krijgt een prominente plek aan de zijde van de fietssnelweg F35 en vormt de meest publieke schakel van het geheel.
Het gebruik van hout is zowel een technische als een symbolische keuze. De natuurlijke materialisatie ondersteunt de ambities voor een energieneutraal gebouw en past bij de landschappelijke omgeving. Tegelijkertijd is het hout zichtbaar in de constructie en afwerking: een eerbetoon aan het ambachtelijke circulaire werk dat in De Stadskas dagelijks plaatsvindt.
Bijzonder is de gevel, waarin een vlechtwerkpatroon is toegepast. Deze verwijst naar Twentse boerderijen én naar de herkenbare diagonale lijnen van kasconstructies. Zo ontstaat een gebouw dat zowel landelijk als modern leest, passend bij zijn hybride functie.
Ruimtelijk landschap voor groen, ontmoeting en beschutting
Door de gebouwen opnieuw te positioneren ontstaat rondom de Stadskas een royaal landschap. Dat landschap doet meer dan decoratie: het biedt ruimte voor teelt, biodiversiteit, verblijf en verkoeling.
Het groen klimt door op het dak en loopt zelfs het interieur in, waar bloembedden zijn opgenomen in de vloeren van publiek toegankelijke ruimtes. Gevelsprongen creëren nissen voor terrassen en groene stroken, terwijl overstekken en beplanting zorgen voor natuurlijke privacy van de werkruimten.
Het terrein wordt daarmee een open buurtplek en een rustpunt aan de F35, uitnodigend voor omwonenden, bezoekers en passanten. De winkel en horeca fungeren als laagdrempelige scharnierpunten tussen wijk en werkvoorziening.
De Stadskas: energieneutraal en toekomstgericht
Het bestaande energie-intensieve pand maakt plaats voor een compact en hoogwaardig geïsoleerd houten gebouw. De Stadskas wordt energieneutraal, met aandacht voor circulaire principes en een lage milieubelasting van materialen. Hout vormt daarbij een belangrijke drager: licht, hernieuwbaar en met uitstekende CO₂-opslagcapaciteit.
De combinatie van circulair handwerk, stadslandbouw en een natuurinclusief erf maakt van De Stadskas een voorbeeldproject waar sociaal beleid, duurzame bouw en gebiedsontwikkeling elkaar versterken. Voor Houtbouw Netwerk is het een treffende case die laat zien hoe houtbouw waarde toevoegt op meerdere schaalniveaus: constructief, ecologisch én maatschappelijk.
Planning
Als het proces voorspoedig verloopt, neemt DCW in 2028 de nieuwe Stadskas in gebruik. Dan moet de verouderde kwekerij volledig zijn getransformeerd tot een uitnodigende, groene en sociaal-inclusieve plek waar Enschedeërs kunnen leren, werken en meedoen—beschut door een vernieuwend ensemble van hout.
Meer houtbouwprojecten ontdekken? Ontdek ze allemaal op de website van Houtbouw Netwerk!
