NEN 6068: Wat betekent deze norm voor brandveilig bouwen met hout?
Brandveiligheid is een belangrijk onderdeel van ieder bouwproject. Dat geldt ook voor gebouwen die grotendeels uit hout bestaan. Bij het ontwerpen van een houten woning, appartementencomplex of utiliteitsgebouw moet daarom worden onderzocht hoe wordt voorkomen dat brand zich van de ene ruimte naar de andere verspreidt. De NEN 6068 speelt hierbij een belangrijke rol.
Maar wat houdt deze norm precies in? Wat betekenen branddoorslag, brandoverslag en WBDBO? En waar moet je bij houtbouw extra op letten? In dit artikel lees je hoe NEN 6068 werkt en waarom de norm al in de ontwerpfase aandacht verdient.
Wat is NEN 6068?
NEN 6068 is een Nederlandse norm die een methode beschrijft om de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen ruimten in gebouwen te bepalen. De norm helpt vaststellen of een brand zich via een gebouw of tussen gebouwen kan uitbreiden.
De norm is daarmee een belangrijk onderdeel van de beoordeling van de brandveiligheid van een gebouw. In het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) wordt naar NEN 6068 verwezen voor het bepalen van de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag.
De actuele uitgave is NEN 6068:2020+A1:2024. Deze versie is gepubliceerd op 1 november 2024 en vervangt de eerdere uitgave uit 2020.
Wat betekenen branddoorslag en brandoverslag?
Om NEN 6068 goed te begrijpen, is het belangrijk om twee begrippen uit elkaar te houden: branddoorslag en brandoverslag.
Branddoorslag
Branddoorslag is de uitbreiding van brand via een scheidingsconstructie, zoals een wand, vloer of plafond. Wanneer een brandwerende wand onvoldoende weerstand biedt, kan vuur zich naar een aangrenzende ruimte verspreiden.
Bij het beperken van branddoorslag spelen onder andere de opbouw van wanden en vloeren, de aansluitingen tussen bouwdelen en de aanwezigheid van openingen een rol.
Brandoverslag
Brandoverslag is de uitbreiding van brand via de buitenlucht. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer vlammen uit een raamopening slaan en via de gevel of een andere opening een aangrenzende ruimte bereiken.
Bij brandoverslag tussen gebouwen spelen onder meer de afstand tussen gebouwen, de ligging van gevelopeningen en de eigenschappen van de gevel een rol.
Wat is WBDBO?
De afkorting WBDBO staat voor weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag. Deze waarde geeft aan hoeveel tijd een brand zich volgens de voorgeschreven bepalingsmethode niet naar een andere ruimte kan uitbreiden.
De vereiste WBDBO wordt uitgedrukt in minuten. Welke waarde nodig is, hangt af van de functie en indeling van het gebouw en de geldende voorschriften. Een eis van 60 minuten betekent dus niet simpelweg dat ieder afzonderlijk bouwdeel 60 minuten brandwerend moet zijn. Het gaat om de weerstand tegen branduitbreiding tussen de betreffende ruimten.
Hoe werkt de bepalingsmethode van NEN 6068?
NEN 6068 beschrijft hoe de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag wordt bepaald. Daarbij wordt gekeken naar mogelijke routes waarlangs brand zich tussen ruimten kan verspreiden.
Voor brandoverslag wordt onder meer rekening gehouden met de brand in de ruimte waar deze ontstaat, de vlammen die via openingen naar buiten komen en de kans dat een andere ruimte hierdoor wordt aangestraald. Ook de afstand en positie van gevelopeningen en de eigenschappen van gevelonderdelen zijn van belang.
Voor branddoorslag wordt gekeken naar de brandwerendheid van de scheidingsconstructies in het branduitbreidingstraject. Daarbij zijn gegevens over de prestaties van bouwdelen en bouwproducten nodig.
De berekening brengt verschillende mogelijke routes in beeld. De route die bepalend is voor de weerstand tegen branduitbreiding moet worden meegenomen bij de beoordeling.
NEN 6068 is dus een bepalingsmethode. De norm schrijft niet voor dat een gebouw altijd op één specifieke manier moet worden gebouwd. Wel helpt de methode om te beoordelen of het ontwerp aan de gestelde brandveiligheidseisen voldoet.
Waarom is NEN 6068 belangrijk bij houtbouw?
Bij houtbouw vraagt brandveiligheid om aandacht voor de eigenschappen van het materiaal en de manier waarop het wordt toegepast. Hout is brandbaar, maar dat betekent niet dat een houten gebouw niet aan de geldende brandveiligheidseisen kan voldoen.
De brandveiligheid hangt af van het complete ontwerp. Denk aan de constructieve opbouw, de toegepaste beschermingslagen, de gevel, de compartimentering en de aansluitingen tussen bouwdelen.
Bij houten gebouwen is vooral de aanwezigheid van zichtbaar of onbeschermd hout een aandachtspunt. Wanneer hout in een brandruimte bijdraagt aan de brand, kan dit invloed hebben op het brandverloop en de vlammen die via gevelopeningen naar buiten komen. Dat kan gevolgen hebben voor de beoordeling van brandoverslag.
Ook de bescherming van houten constructiedelen verdient aandacht. Denk bijvoorbeeld aan brandwerende bekleding en de manier waarop deze aansluit op vloeren, wanden en gevels. Een kleine opening of een onjuist uitgewerkte aansluiting kan de beoogde brandwerende werking beïnvloeden.
Daarom is het verstandig om brandveiligheid niet pas aan het einde van het ontwerpproces te beoordelen. Door NEN 6068 al vroeg mee te nemen, kunnen architect, constructeur en brandveiligheidsadviseur samen zoeken naar een passende oplossing.
Welke rol spelen gevels en gevelopeningen?
De gevel speelt een belangrijke rol bij brandoverslag. Vlammen kunnen via ramen, deuren en andere openingen naar buiten komen. Vervolgens kunnen ze een hoger gelegen verdieping of een aangrenzend gebouw bereiken.
Bij houtbouw is het daarom belangrijk om goed te kijken naar de combinatie van gevelmaterialen, openingen en eventuele beschermingslagen. Ook balkons, overstekken en andere uitstekende bouwdelen kunnen invloed hebben op het verloop van vlammen langs de gevel.
De beoordeling vraagt om een samenhangende benadering. Alleen kijken naar de brandwerendheid van een afzonderlijk gevelonderdeel is niet altijd voldoende. De positie van openingen en de afstand tot andere ruimten of gebouwen tellen eveneens mee.
Voor een nadere toelichting op de toepassing van NEN 6068 is er NPR 6668:2024. Deze praktijkrichtlijn licht de bepalingsmethode toe en besteedt in het bijzonder aandacht aan branduitbreiding via de gevel.
Wat is het verschil tussen NEN 6068 en NEN 6069?
NEN 6068 en NEN 6069 worden allebei gebruikt bij de beoordeling van brandveiligheid, maar hebben een verschillende functie.
- NEN 6068 beschrijft hoe de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen ruimten wordt bepaald.
- NEN 6069 beschrijft de beproeving en klassering van de brandwerendheid van bouwdelen en bouwproducten.
De normen vullen elkaar aan. Voor de beoordeling volgens NEN 6068 zijn namelijk gegevens nodig over de brandwerendheid van relevante bouwdelen. NEN 6069 kan daarvoor de benodigde beproevings- en classificatiegegevens leveren.
Bij houtbouw kan daarnaast de Eurocode voor houtconstructies, NEN-EN 1995-1-2, relevant zijn voor de beoordeling van het gedrag van houten constructiedelen bij brand.
Hoe kun je bij houtbouw rekening houden met NEN 6068?
Een goede brandveiligheidsstrategie begint bij het ontwerp. Door al vroeg rekening te houden met de mogelijke verspreiding van brand, voorkom je dat belangrijke keuzes later opnieuw moeten worden gemaakt.
Houd bij een houtbouwproject onder meer rekening met de volgende aandachtspunten:
- Denk vroeg na over brandcompartimentering. Bepaal hoe het gebouw wordt verdeeld in brandcompartimenten en welke weerstand tussen de verschillende ruimten nodig is.
- Werk gevels en openingen zorgvuldig uit. Houd rekening met ramen, deuren, balkons, overstekken en de afstand tot aangrenzende gebouwen.
- Bepaal waar hout zichtbaar blijft. De aanwezigheid van onbeschermd hout kan invloed hebben op het brandverloop. Neem dit daarom mee in de beoordeling.
- Besteed aandacht aan aansluitingen. De prestaties van brandwerende wanden en vloeren zijn mede afhankelijk van de manier waarop bouwdelen op elkaar aansluiten.
- Gebruik onderbouwde prestatiegegevens. Zorg dat de brandwerendheid van toegepaste bouwproducten en constructieonderdelen aantoonbaar is.
- Betrek een brandveiligheidsadviseur. Laat de benodigde berekeningen en beoordelingen uitvoeren door een deskundige die ervaring heeft met de gekozen houtbouwmethode.
Deze aandachtspunten helpen om brandveiligheid integraal onderdeel te maken van het ontwerp en de technische uitwerking.
Is bouwen met hout brandveilig?
Ja, bouwen met hout kan voldoen aan de geldende brandveiligheidseisen. Daarvoor moet het gebouw wel zorgvuldig worden ontworpen en moeten de relevante prestaties aantoonbaar zijn.
Het is daarbij belangrijk om onderscheid te maken tussen de brandbaarheid van een materiaal en de brandveiligheid van een compleet gebouw. Hout kan bij brand verkolen, terwijl de resterende doorsnede van een houten constructiedeel onder bepaalde omstandigheden nog een dragende functie kan behouden. Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat brand zich via gevels, openingen of onvoldoende beschermde aansluitingen verspreidt.
De juiste maatregelen hangen af van het gebouwtype, de constructie, het gebruik en de geldende eisen. Er bestaat daarom geen standaardoplossing die voor ieder houtbouwproject geschikt is.
Conclusie: NEN 6068 als onderdeel van brandveilig houtbouwen
NEN 6068 is een belangrijke norm voor het bepalen van de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen ruimten. De norm helpt beoordelen of brand zich via bouwdelen, gevels en openingen naar andere ruimten kan uitbreiden.
Voor houtbouw is het belangrijk om deze beoordeling vanaf het begin mee te nemen. De eigenschappen van hout, de aanwezigheid van zichtwerk, de opbouw van gevels en de aansluitingen tussen constructiedelen kunnen allemaal invloed hebben op de brandveiligheid.
Met een doordacht ontwerp, aantoonbare prestaties en deskundige advisering is het mogelijk om houten gebouwen te realiseren die voldoen aan de geldende brandveiligheidseisen. Zo vormt brandveiligheid geen beperking achteraf, maar een integraal onderdeel van kwalitatieve houtbouw.
Bronnen en verdere informatie
Wil je meer weten over de norm en de toepassing ervan bij brandveilig bouwen? Raadpleeg dan de volgende bronnen:
- NEN 6068:2020+A1:2024 – officiële norminformatie. Dit is de actuele uitgave, gepubliceerd op 1 november 2024.
- NPR 6668:2024 – toelichting op NEN 6068. Deze praktijkrichtlijn licht de bepalingsmethode van NEN 6068 toe en richt zich onder meer op branduitbreiding via de gevel. nen.nl+1
- Besluit bouwwerken leefomgeving, artikel 3.41. Dit artikel bepaalt dat de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag wordt vastgesteld volgens NEN 6068. Wetten-Overheid.nl
- Literatuurstudie Brandveiligheid en Bouwen met Hout. Deze studie bespreekt aandachtspunten rond brandveiligheid bij bouwen met hout, waaronder branduitbreiding en brandoverslag.
