De demontage van de iconische Grote Ring van de Expo 2025 Osaka Kansai is in volle gang. Wat begon als een tijdelijk visitekaartje van circulair bouwen, krijgt nu een tastbaar vervolg in Japan zelf. Het merendeel van de ruim 27.000 kubieke meter hout wordt hergebruikt voor wederopbouwprojecten en onderwijsgebouwen, onder meer in het door de aardbeving van 2011 zwaar getroffen Fukushima, dat meldt The Japan News.
Van icoon in Osaka naar wederopbouw in Fukushima
De Grote Ring, met een omtrek van circa twee kilometer, domineerde het expositieterrein in de wijk Konohana in Osaka. Ongeveer 200 meter van de constructie blijft behouden als herinnering aan de wereldtentoonstelling. De rest wordt zorgvuldig ontmanteld en herverdeeld.
Een belangrijk deel van het hout gaat naar Namie, in de prefectuur Fukushima Prefecture. Deze regio werd zwaar getroffen door de aardbeving en tsunami in Oost-Japan in 2011. De lokale overheid onderzoekt de inzet van het hout voor banken en publieke voorzieningen op het stationsplein, oftewel een symbolisch materiaal voor fysieke en maatschappelijke wederopbouw.
Ook de Kansai University ontvangt hout van de ring. Op de Senriyama-campus in Suita wordt het materiaal toegepast bij de herbouw van een studentengebouw. Daarmee krijgt het expo-hout een nieuwe functie in het academische hart van de regio Kansai.
⋱First full illumination of the Grand Ring⋰
The symbol of #EXPO2025 is one of the world’s largest wooden structures, spanning 2 km!
First full-circle illumination performed🌟
Highlights here🚁Enjoy a nighttime view of the Expo site from atop the #GrandRing✨ pic.twitter.com/RvzT2DfJ3Z
— Expo 2025 Osaka Kansai (@expo2025japan) December 6, 2024
Van versnipperaar naar hoogwaardig hergebruik
Opvallend is dat dit scenario allerminst vanzelfsprekend was. Nog recent lag er een plan op tafel om circa 70 procent van het hout te versnipperen en als brandhout te verkopen. Dat zou logistiek eenvoudiger zijn geweest, maar haaks hebben gestaan op de circulaire ambities die de Expo juist wilde uitdragen.
De Japanse Vereniging voor de Wereldtentoonstelling van 2025 koos uiteindelijk voor hoogwaardig hergebruik. Via een openbare oproep werden ontvangers geselecteerd. Naast Namie, Fukushima en Kansai University krijgen ook andere projecten delen van de constructie toegewezen.
Demontabel dankzij traditionele verbindingen
Dat hergebruik technisch haalbaar is, heeft alles te maken met de bouwmethode. De ring werd opgebouwd met zogeheten Nuki-verbindingen: een traditionele Japanse houtverbindingstechniek waarbij geen spijkers of schroeven nodig zijn. Balken worden via pen-en-gatachtige schuifverbindingen gekoppeld en geklemd.
Deze droge, mechanische assemblage maakt het mogelijk om de constructie met minimale beschadiging te demonteren en opnieuw op te bouwen. Voor bouwploegen betekent dit dat elementen vrijwel één-op-één kunnen worden herplaatst, oftewel een schoolvoorbeeld van ‘design for disassembly’.
De constructie was bovendien ontworpen om aardbevingen te weerstaan. De combinatie van traditionele verbindingen en moderne engineering leverde een robuust maar flexibel bouwwerk op en met eigenschappen die nu ook in de tweede levensfase van waarde zijn.
27.000 kuub hout
Tijdens de Expo werd meer dan 27.000 kubieke meter hout toegepast. Ongeveer 70 procent daarvan bestond uit Japanse ceder en hinoki (Japanse cipres), afkomstig uit binnenlandse bossen. De resterende 30 procent betrof supersterke Europese rode ceder.
Die materiaalkeuze onderstreepte het streven naar een combinatie van lokale verankering en internationale samenwerking. In de herbestemming wordt die lijn doorgetrokken: lokaal hout voor lokale gemeenschappen, met een nationaal bereik.
Meer paviljoens krijgen vervolg
Niet alleen de ring krijgt een tweede leven. Van de 84 paviljoens van de Expo worden er naar verwachting 26 hergebruikt. Dit zijn er meer dan de oorspronkelijke doelstelling van 17,5 paviljoens.
Vijf paviljoens, waaronder het paviljoen van Nederland, worden volledig verplaatst. Zeventien paviljoens die grotendeels met gehuurde bouwmaterialen zijn gerealiseerd, worden administratief gewaardeerd op ‘één’ omdat de materialen teruggaan naar de verhuurders. Acht deels verplaatste paviljoens tellen als ‘0,5’.
Zelfs de veelbesproken ‘toiletten van 200 miljoen yen’ krijgen een nieuwe bestemming: zij worden verplaatst naar de Osaka Garden of Floral Culture in Kawachinagano. De plannen daarvoor worden in maart definitief gemaakt.
Circulaire belofte waargemaakt?
Met de herbestemming van de Grote Ring lijkt de Expo haar circulaire belofte deels waar te maken. Waar tijdelijke wereldtentoonstellingen traditioneel gepaard gaan met sloop en afvalstromen, laat Osaka zien dat demontabel bouwen en hergebruik op grote schaal mogelijk is, mits vanaf het ontwerpstadium meegenomen.
Voor houtbouwers is het project een krachtig signaal: wie ontwerpt voor losmaakbaarheid, ontwerpt voor toekomstwaarde. De Grote Ring bewijst dat zelfs een megastructuur van twee kilometer omtrek niet het einde van de keten hoeft te zijn, maar het begin van een nieuwe.
