De Europese ontbossingsverordening (EUDR), die moet voorkomen dat producten die in de EU worden geïmporteerd bijdragen aan wereldwijde ontbossing, is opnieuw in zwaar weer beland. Het Europees Parlement heeft ingestemd met een motie om het benchmarkingsysteem, dat landen categoriseert op basis van ontbossingsrisico, te verwerpen. Dit besluit kan verstrekkende gevolgen hebben voor de implementatie van de wetgeving, die al eerder met een jaar werd uitgesteld.
Controversieel risicokader onder vuur
Misschien vind je dit ook interessant
De motie, ingediend door Alexander Bernhuber namens de Europese Volkspartij (EVP), kreeg brede steun binnen het Parlement. De EVP bekritiseerde het systeem vanwege het gebruik van verouderde data, het negeren van actuele ontwikkelingen in landgebruik en bosbeheer, en het gebrek aan nuance in de risicocategorieën. De partij pleitte voor de toevoeging van een extra klasse: landen met “geen risico”, die volgens hen ten onrechte worden meegetrokken in strengere regels.
“De lijst van de Commissie geeft een verkeerd beeld van de situatie in veel landen,” stelde Bernhuber. “We moeten beleid voeren dat milieubescherming combineert met werkbare oplossingen voor boeren, bosbouwers en bedrijven.”
Milieubeweging spreekt van onverantwoordelijke stap
De stemming leidde tot forse kritiek van milieuorganisaties. Volgens WWF vormt het besluit een ernstige bedreiging voor de effectiviteit van de EUDR en voor de geloofwaardigheid van het Europese klimaatbeleid.
“Het Parlement lijkt blind voor de wereldwijde ontbossingscrisis,” aldus Anke Schulmeister-Oldenhove van WWF Europa. “Deze politieke manoeuvre dreigt de implementatie opnieuw te vertragen en geeft precies het verkeerde signaal op een cruciaal moment.”
Ook Greenpeace uitte bezorgdheid. De organisatie betwijfelt of het mogelijk is om vóór de inwerkingtreding in december 2025 een nieuw en werkbaar classificatiesysteem te ontwikkelen.
Wetgeving al onder druk
De EUDR werd in 2021 voorgesteld als een hoeksteen van het Europese klimaatbeleid. Onder de verordening moeten bedrijven kunnen aantonen dat hun producten niet afkomstig zijn van recent ontbost land, met een duidelijke traceerbaarheid tot het perceel. De regelgeving geldt vanaf eind 2025 voor grote bedrijven en vanaf midden 2026 voor kleinere ondernemingen.
In de oorspronkelijke plannen zou het risicokader bedrijven helpen bij het inschatten van de complexiteit van hun due diligence-verplichtingen. Inkoop uit laagrisicolanden zou minder zware eisen kennen, terwijl import uit hoogrisicolanden strengere controle vereiste.
De verwerping van het systeem leidt nu tot onzekerheid. Zonder duidelijke risicoclassificaties wordt het voor bedrijven lastiger te bepalen welke regels van toepassing zijn. Tegelijkertijd neemt de kans op verdere vertraging toe, terwijl de klok doortikt richting de implementatiedatum.
Economische en geopolitieke gevolgen
Ondertussen waarschuwen marktspelers dat de onduidelijkheid rond de EUDR de markt verstoort. In het Verenigd Koninkrijk, dat na Brexit niet gebonden is aan de EUDR, merken importeurs al een toename van goedkoop, niet-gecertificeerd hardhout uit twijfelachtige herkomstlanden. Dit zou een direct gevolg zijn van ontwijkgedrag richting de Europese regels.
De geopolitieke component is eveneens gevoelig. Onder het vorige benchmarksysteem werden slechts vier landen als hoog risico gecategoriseerd, allen reeds onder EU-sancties (Rusland, Wit-Rusland, Myanmar en Noord-Korea). Toch was er felle weerstand van tal van andere landen die vrezen dat zij binnenkort op dezelfde lijst zouden belanden, met grote gevolgen voor hun export.
De weg vooruit: politieke keuzes of vertraging
Voor de Europese Commissie betekent de stemming een hoofdpijndossier. Als zij het oordeel van het Parlement naast zich neerlegt en vasthoudt aan het huidige systeem, riskeert zij politieke weerstand en juridische strijd. Als zij toegeeft aan de EVP en een “geen risico”-categorie introduceert, moet er een nieuwe methodologie ontwikkeld worden, iets wat volgens experts niet voor december 2025 haalbaar is.
De toekomst van de EUDR hangt nu aan een zijden draad. De Commissie staat voor de keuze: buigen voor politieke druk of vasthouden aan de oorspronkelijke ambitie. In beide scenario’s lijkt één ding zeker: de klok tikt, en de strijd tegen ontbossing wacht op niemand.
Ontdek hier de laatste nieuws in de houtbouwindustrie!
