Home / Kennisbank / Veiligheid & bouwfysica / Brandveiligheid houtconstructies
Brandveiligheid houtconstructies

Is houtbouw brandveilig?

Is bouwen met hout wel veilig als er brand uitbreekt? Het is een vraag die regelmatig wordt gesteld. Hout is immers een brandbaar materiaal. Toch betekent dit niet dat een houten woning of een houten gebouw onveilig is bij brand. Houtbouw kan voldoen aan de geldende brandveiligheidseisen, mits het gebouw zorgvuldig wordt ontworpen, uitgevoerd en beoordeeld.

Bij brandveiligheid gaat het namelijk niet alleen om het materiaal hout. Het gaat om het gedrag van het complete gebouw. Denk aan de constructie, brandwerende scheidingen, gevels, aansluitingen, vluchtwegen en de manier waarop houten onderdelen in het gebouw worden toegepast.

In dit artikel lees je hoe brand zich in een houten gebouw kan ontwikkelen, welke maatregelen belangrijk zijn en welke normen een rol spelen.

Is hout brandbaar?

Ja, hout is een brandbaar materiaal. Bij voldoende hoge temperaturen kan hout ontbranden en bijdragen aan de vuurbelasting van een gebouw. Dat is een belangrijk verschil met veel steenachtige en minerale bouwmaterialen.

Toch zegt de brandbaarheid van hout op zichzelf nog niet hoe brandveilig een gebouw is. Een houten constructie kan zo worden ontworpen dat de brand zich gedurende de vereiste tijd niet ongecontroleerd verspreidt en de constructie voldoende lang stabiel blijft.

Bij massief hout speelt bovendien verkoling een belangrijke rol. Wanneer hout aan vuur wordt blootgesteld, vormt zich aan het oppervlak een verkoolde laag. Deze laag heeft een lagere warmtegeleiding dan het oorspronkelijke hout en vertraagt daardoor de opwarming van het achterliggende materiaal.

De resterende doorsnede van een houten constructiedeel kan daardoor gedurende een bepaalde tijd zijn dragende functie behouden. Hoe lang dat het geval is, hangt onder andere af van de houtsoort, de afmetingen, de belasting en de blootstelling aan brand.

Hoe brandveilig is een houten woning?

Een houten woning kan voldoen aan de brandveiligheidseisen die voor woningen gelden. De wettelijke eisen zijn niet gebaseerd op de vraag of een gebouw van hout, beton of steen is gemaakt, maar op de prestaties die het gebouw bij brand moet leveren.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat de wettelijke voorschriften voor de veiligheid van gebouwen. Voor brandveiligheid gaat het onder andere om het beperken van branduitbreiding, het veilig kunnen vluchten en het gedurende een bepaalde tijd behouden van de constructieve veiligheid.

Dat betekent dat een houten woning niet automatisch onveilig is omdat er hout in de constructie zit. Wel vraagt houtbouw om een zorgvuldige technische uitwerking van de brandveiligheid.

Waar moet je bij brandveiligheid in houtbouw op letten?

Bij een houten gebouw zijn verschillende onderdelen van belang. De belangrijkste zijn de constructie, compartimentering, gevels, aansluitingen en eventuele beschermingslagen.

1. De houten draagconstructie

De draagconstructie moet tijdens een brand gedurende de voorgeschreven tijd voldoende sterk en stabiel blijven.

Bij massief houten constructies kan de resterende houtdoorsnede na verkoling worden meegenomen in de beoordeling. Bij andere houtbouwsystemen, zoals houtskeletbouw, spelen onder andere de houten stijlen, beplating, isolatie en beschermende lagen een rol.

De juiste oplossing hangt af van het gekozen bouwsysteem en de eisen die voor het gebouw gelden.

2. Brandwerende wanden en vloeren

Een gebouw wordt verdeeld in ruimten en brandcompartimenten om te voorkomen dat een brand zich onbeperkt door het gebouw verspreidt.

Wanden en vloeren kunnen daarom een bepaalde brandwerendheid moeten hebben. Bij houtbouw is het belangrijk dat niet alleen het oppervlak van een wand of vloer wordt beoordeeld. Ook aansluitingen, doorvoeringen en naden moeten zorgvuldig worden uitgevoerd.

Een wand kan bijvoorbeeld op papier voldoende brandwerend zijn, terwijl een slecht uitgewerkte aansluiting de prestaties van de complete scheidingsconstructie vermindert.

3. De gevel

Ook de gevel verdient extra aandacht. Brand kan via gevelopeningen naar buiten komen en zich vervolgens naar een andere verdieping of een aangrenzend gebouw verspreiden.

Bij houtbouw moet daarom worden gekeken naar de combinatie van gevelbekleding, isolatie, openingen, aansluitingen en eventuele beschermende lagen.

De beoordeling van brandoverslag tussen ruimten en via gevels is onder andere gekoppeld aan NEN 6068. Deze norm wordt in het Bbl aangewezen als bepalingsmethode voor de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag.

Brandveiligheid bij houtskeletbouw

Bij houtskeletbouw bestaat de constructie uit houten stijlen en regels die vaak worden gecombineerd met plaatmateriaal, isolatie en afwerkingslagen.

De houten constructie zit daarbij vaak grotendeels achter een beschermende laag. Denk bijvoorbeeld aan een plaatmateriaal dat bij brand gedurende een bepaalde tijd bescherming biedt.

De complete wandopbouw is bepalend voor de brandprestatie. Daarbij moet rekening worden gehouden met onder andere de toegepaste materialen, de dikte van de lagen, de bevestiging en de aansluitingen.

Een houtskeletbouwwand moet daarom als compleet systeem worden beoordeeld. Alleen kijken naar de brandbaarheid van de houten stijlen geeft geen volledig beeld van de brandveiligheid.

Brandveiligheid bij CLT en massief hout

Bij CLT en andere vormen van massief hout ligt de situatie anders. Het hout vormt hier zelf een belangrijk onderdeel van de draagconstructie en kan in sommige ontwerpen zichtbaar blijven.

Dat betekent dat niet alleen de constructieve stabiliteit bij brand moet worden beoordeeld. Ook de extra bijdrage van het zichtbare hout aan de brand moet worden meegenomen.

Voor massieve houtbouw is hiervoor inmiddels NTA 6125:2025 Brandveiligheid massieve houtbouw beschikbaar. Deze Nederlandse Technische Afspraak beschrijft een methode om ontwerpen van gebouwen met constructieonderdelen van massief hout te toetsen aan de doelvoorschriften voor brandveiligheid uit het Bbl. De NTA bevat daarnaast maatregelpakketten om de effecten van de extra permanente vuurlast te beperken.

Dit is vooral relevant bij grotere en complexere gebouwen waarin relatief veel massief hout zichtbaar of onbeschermd wordt toegepast.

Wat gebeurt er met hout tijdens een brand?

Het gedrag van hout tijdens brand verschilt per constructietype en toepassing.

Massief hout verkoolt aan het oppervlak wanneer het langdurig aan vuur wordt blootgesteld. De verkoolde laag vormt een beschermende laag voor het hout daarachter. Daardoor verloopt de verhitting van de resterende houtdoorsnede relatief langzaam.

Bij een houten constructiedeel kan daardoor na een bepaalde brandduur nog voldoende materiaal overblijven om de constructie te dragen.

Dat betekent echter niet dat een houten constructie onbeperkt bestand is tegen brand. De beschikbare doorsnede neemt af en uiteindelijk kan de constructie zijn draagvermogen verliezen.

Daarom wordt bij het ontwerpen rekening gehouden met de vereiste brandduur en het verwachte brandgedrag van het constructiedeel.

Hoe voorkom je branduitbreiding in een houten gebouw?

Een belangrijk onderdeel van brandveilig bouwen is het beperken van de verspreiding van brand.

Dat gebeurt bijvoorbeeld door:

  • brandcompartimenten toe te passen;
  • brandwerende wanden en vloeren toe te passen;
  • openingen en doorvoeringen zorgvuldig af te werken;
  • gevels en gevelopeningen op de juiste manier te ontwerpen;
  • houten constructiedelen waar nodig te beschermen;
  • aansluitingen tussen verschillende bouwdelen zorgvuldig te detailleren;
  • voldoende aandacht te besteden aan de permanente vuurbelasting van het gebouw.

Vooral de aansluitingen verdienen aandacht. Een brandwerende constructie bestaat namelijk niet uit losse onderdelen die onafhankelijk van elkaar functioneren. De verschillende bouwdelen moeten samen de vereiste prestatie leveren.

Is zichtbaar hout veilig bij brand?

Zichtbaar hout kan veilig worden toegepast, maar de hoeveelheid en positie van het zichtbare hout zijn belangrijke ontwerpkeuzes.

Wanneer houten constructiedelen bijdragen aan de brand, neemt de permanente vuurbelasting van het gebouw toe. Bij massieve houtbouw kan dit een belangrijk aandachtspunt zijn, vooral bij grotere gebouwen en grotere hoeveelheden onbeschermd hout.

NEN heeft daarom onderzoek laten uitvoeren naar brandveiligheid en bouwen met hout. Uit de literatuurstudie blijkt dat bij houtbouw onder andere moet worden gekeken naar de bijdrage van houten constructiedelen aan de brand, branduitbreiding en de constructieve veiligheid tijdens brand.

De oplossing is niet altijd om al het hout weg te werken. Afhankelijk van het ontwerp kunnen verschillende maatregelen worden gecombineerd om de gewenste brandveiligheid te bereiken.

Welke normen zijn belangrijk bij brandveiligheid?

Bij het ontwerpen van een houten gebouw kunnen verschillende normen en richtlijnen relevant zijn.

NEN 6068 gaat over het bepalen van de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen ruimten. De norm is aangewezen in het Bbl.

NEN 6069 gaat over het beproeven en klasseren van de brandwerendheid van bouwdelen en bouwproducten.

NTA 6125:2025 richt zich specifiek op brandveiligheid van massieve houtbouw en beschrijft een methode om ontwerpen met massief houten constructieonderdelen aan de doelvoorschriften van het Bbl te toetsen.

Daarnaast kunnen onder andere Europese normen voor brandclassificatie en de beoordeling van houten constructies bij brand relevant zijn. Welke normen precies van toepassing zijn, hangt af van het gebouw en de gekozen constructie.

Is houtbouw brandveiliger dan traditionele bouw?

Het is niet juist om te stellen dat houtbouw per definitie brandveiliger is dan traditionele bouw. Het omgekeerde geldt ook niet.

De brandveiligheid wordt bepaald door het totale gebouwontwerp en de manier waarop materialen en constructies worden toegepast.

Bij een houten gebouw is het materiaal hout een belangrijke factor in de brandveiligheidsbeoordeling. Bij andere bouwmethoden spelen weer andere risico’s en aandachtspunten.

Daarom is een vergelijking tussen houtbouw en traditionele bouw alleen zinvol wanneer complete bouwsystemen met elkaar worden vergeleken. Alleen het materiaal van de draagconstructie zegt onvoldoende over de uiteindelijke brandveiligheid.

Brandveiligheid begint bij het ontwerp

Een belangrijk voordeel van een integrale aanpak is dat brandveiligheid vanaf het begin onderdeel wordt van het ontwerp.

Architect, constructeur, bouwfysisch adviseur en brandveiligheidsadviseur kunnen gezamenlijk bepalen welke maatregelen nodig zijn. Daardoor kunnen keuzes over constructie, gevel, compartimentering en afwerking op elkaar worden afgestemd.

Dit voorkomt dat brandveiligheid pas aan het einde van het ontwerp aan de orde komt. Zeker bij massieve houtbouw en grotere houten gebouwen is dat belangrijk, omdat de hoeveelheid en positie van het toegepaste hout invloed kunnen hebben op de brandveiligheidsbeoordeling.

Conclusie: is houtbouw brandveilig?

Ja, houtbouw kan brandveilig zijn. Een houten woning of ander houten gebouw kan voldoen aan de geldende brandveiligheidseisen, mits het gebouw zorgvuldig wordt ontworpen en uitgevoerd.

Hout is weliswaar brandbaar, maar de brandveiligheid van een gebouw wordt door veel meer bepaald dan alleen de brandbaarheid van het gebruikte materiaal. De constructie, brandwerende scheidingen, gevels, aansluitingen, compartimentering en beschermingslagen spelen allemaal een rol.

Bij houtskeletbouw wordt het hout vaak beschermd door de opbouw van de wand of vloer. Bij CLT en andere vormen van massieve houtbouw vraagt het zichtbare of onbeschermde hout om extra aandacht voor de permanente vuurbelasting en het brandgedrag.

De belangrijkste conclusie is daarom eenvoudig: veilig bouwen met hout begint met een goed ontwerp waarin brandveiligheid vanaf het eerste ontwerpstadium wordt meegenomen.

Stel je vraag

We beantwoorden 'm zo snel mogelijk.