Duurzame aanbestedingen: De weg naar groene steden!

De uitdagingen van de moderne stedenbouw staan in toenemende mate in het teken van duurzaamheid, veerkracht en klimaatbestendigheid. Nature-based Solutions (NbS), zoals stadsbossen, groene daken en regenwateropvangsystemen, spelen hierbij een belangrijke rol. Daarnaast wint houtbouw, een innovatief en duurzaam alternatief voor traditionele bouwmaterialen zoals beton en staal, snel aan populariteit. Beide concepten – NbS en houtbouw – bieden oplossingen voor de milieu- en klimaatuitsdagingen waarmee steden worden geconfronteerd, en vereisen een herziening van de bestaande aanbestedingsprocedures.

Hans Muller, CEO van Helix Pflanzensysteme, pleit voor een herziening van deze procedures om innovatie en duurzame oplossingen te bevorderen. Hij wijst erop dat de huidige systemen primair gericht zijn op traditionele bouw- en ingenieursprojecten, terwijl ze niet voldoende rekening houden met de bredere ecologische en maatschappelijke voordelen van oplossingen zoals NbS en houtbouw. Muller stelt voor dat aanbestedingen zich meer zouden moeten richten op de ecosysteemdiensten die deze oplossingen opleveren, zoals verbeterde biodiversiteit, waterbeheer en het vastleggen van CO2, in plaats van enkel te focussen op directe prestaties zoals het aantal geplante bomen of de bouw van een structureel object.

De beperkingen van huidige aanbestedingsprocedures

De huidige aanbestedingsprocedures zijn in veel landen gericht op het selecteren van bedrijven die op korte termijn meetbare resultaten kunnen leveren tegen de laagste kosten. Dit werkt goed voor traditionele bouw- en infrastructuurprojecten waar prestaties relatief eenvoudig kunnen worden gemeten. Echter, zowel NbS als houtbouw hebben voordelen die zich vaak pas op de lange termijn manifesteren. Denk bijvoorbeeld aan de biodiversiteitswinst van een stedelijk bos of de lagere CO2-uitstoot van een gebouw opgetrokken uit hout in plaats van beton.

De bestaande aanbestedingssystemen houden weinig rekening met deze voordelen. Dit leidt ertoe dat projecten die op de lange termijn maatschappelijk en ecologisch rendabeler zijn, vaak worden overgeslagen in het voordeel van goedkopere, kortetermijnoplossingen. Door het bestaande systeem te herzien en een focus te leggen op de langetermijnvoordelen, kunnen overheden en bedrijven innovatiever worden in hun benadering van stedelijke ontwikkeling en bouwen aan een duurzamer stedelijk landschap.

De toekomst van resultaatgerichte aanbestedingen

Hans Muller benadrukt dat NbS en houtbouw gemeen hebben dat hun impact vaak wordt gemeten in termen van ecosysteemdiensten en andere langetermijnvoordelen. Dit vraagt om een fundamenteel andere manier van denken over aanbestedingen.

Ecosysteemdiensten bij NbS

Ecosysteemdiensten verwijzen naar de voordelen die natuurlijke ecosystemen leveren aan mensen en de samenleving. In het geval van NbS omvatten deze diensten:

1. Verbetering van biodiversiteit: NbS kunnen het stedelijk ecosysteem verrijken door leefgebieden te creëren voor planten en dieren. Groene zones in de stad kunnen helpen om stedelijke biodiversiteit te ondersteunen.
2. Waterbeheer en klimaatadaptatie: Door groene infrastructuren zoals groene daken of waterdoorlatende bestrating aan te leggen, kan regenwater beter worden vastgehouden en wordt het risico op overstromingen verminderd.
3. CO2-reductie en luchtzuivering: Stadsbomen en groene gevels kunnen CO2 vastleggen en luchtverontreiniging verminderen, wat bijdraagt aan klimaatmitigatie en de gezondheid van stadsbewoners.

De voordelen van houtbouw

Houtbouw biedt ook aanzienlijke voordelen, vooral op het gebied van duurzaamheid en klimaatbestendigheid. Hout is een hernieuwbaar bouwmateriaal dat, in tegenstelling tot beton en staal, CO2 opslaat in plaats van uitstoot te genereren. Dit maakt houtbouw tot een aantrekkelijk alternatief in de strijd tegen klimaatverandering. Enkele voordelen van houtbouw zijn:

1. CO2-opslag: Hout absorbeert CO2 tijdens de groei van bomen en houdt dit vast zolang het hout wordt gebruikt. Dit kan de totale koolstofvoetafdruk van gebouwen aanzienlijk verlagen.
2. Snellere bouwtijden: Houtbouwprojecten kunnen vaak sneller worden uitgevoerd dan traditionele bouwmethoden, omdat veel elementen in de fabriek kunnen worden geprefabriceerd.
3. Lichte constructies: Houten constructies zijn lichter dan beton of staal, wat de belasting op de fundering van gebouwen vermindert en de transportkosten verlaagt.
4. Gezonde leefomgevingen: Hout wordt geassocieerd met een verbeterde binnenluchtkwaliteit en kan bijdragen aan een gezondere leefomgeving. Bovendien heeft hout thermische eigenschappen die kunnen bijdragen aan energie-efficiëntie in gebouwen

Resultaatgerichte aanbestedingen: focus op duurzaamheid en innovatie

Om de voordelen van zowel NbS als houtbouw volledig te benutten, moet het aanbestedingssysteem worden aangepast om rekening te houden met langetermijnresultaten in plaats van alleen kortetermijnprestaties. Een resultaatgerichte benadering binnen aanbestedingen zou zich richten op de bredere ecologische, economische en maatschappelijke impact van projecten, zoals:

1. Biodiversiteitswinst: Hoeveel soorten planten en dieren profiteren van de geplante bomen of groene infrastructuur? Welke bijdrage leveren deze initiatieven aan de lokale biodiversiteit?
2. Waterbeheer: In welke mate draagt het project bij aan wateropslag, het voorkomen van overstromingen en het beheersen van waterstromen in stedelijke gebieden?
3. CO2-reductie: Hoeveel CO2 wordt vastgelegd door het planten van bomen of het gebruik van hout in de bouw? Wat is de netto koolstofbalans van het project over de levenscyclus?
4. Gezondheidsvoordelen: In welke mate dragen groene ruimtes bij aan het welzijn en de gezondheid van bewoners? Zijn er meetbare verbeteringen in luchtkwaliteit en recreatiemogelijkheden?
5. Materiaalduurzaamheid: Bij houtbouw is de levensduur van het materiaal een belangrijke factor. Hoe duurzaam is het gebruikte hout en wat is de levenscyclusanalyse van het gebouw?

Een dergelijke benadering biedt bedrijven meer vrijheid om innovatieve en duurzame oplossingen te ontwikkelen, terwijl overheden meer waarde halen uit hun investeringen op de lange termijn.

Innovatie en samenwerking bevorderen

Een resultaatgerichte benadering binnen aanbestedingen kan ook de samenwerking tussen verschillende disciplines stimuleren. Zowel NbS als houtbouw vereisen een nauwe samenwerking tussen ecologen, stedenbouwkundigen, architecten en ingenieurs. Door de focus te leggen op ecosysteemdiensten en duurzaamheid, worden bedrijven aangemoedigd om geïntegreerde oplossingen te bieden die voldoen aan meerdere stedelijke en ecologische doelen. Bijvoorbeeld, een houtbouwproject kan worden gecombineerd met groenvoorzieningen en regenwateropvangsystemen om zo de voordelen voor biodiversiteit, klimaatadaptatie en CO2-reductie te maximaliseren.

Uitdagingen en mogelijke oplossingen

Hoewel een resultaatgerichte benadering veel voordelen biedt, zijn er ook uitdagingen bij de implementatie ervan:

1. Langetermijnverantwoordelijkheid: Bedrijven zouden verantwoordelijk moeten worden gehouden voor de prestaties van hun projecten op de lange termijn. Dit kan worden geregeld door prestatiecontracten, waarbij bedrijven worden beloond voor het leveren van de gewenste ecosysteemdiensten.
2. Financiering en budgettering: Het kan moeilijk zijn om de initiële kosten van duurzame projecten te verantwoorden binnen traditionele budgetteringssystemen. Innovatieve financieringsmechanismen zoals publiek-private partnerschappen of prestatiegebaseerde financiering kunnen een oplossing bieden.
3. Meetbaarheid van Ecosysteemdiensten: Het is niet altijd eenvoudig om ecosysteemdiensten te kwantificeren. Er zijn nieuwe meetmethoden en monitoringtechnologieën nodig om de langetermijnimpact van NbS en houtbouw te evalueren.

Conclusie

Het is cruciaal in een tijd waarin steden te maken krijgen met de gevolgen van klimaatverandering en verstedelijking. Zowel NbS als houtbouw bieden veelbelovende oplossingen voor een duurzamere en veerkrachtigere stedelijke ontwikkeling. Om deze voordelen volledig te benutten, is het noodzakelijk dat aanbestedingsprocedures worden aangepast om rekening te houden met de langetermijnresultaten en bredere maatschappelijke en ecologische voordelen. Een resultaatgerichte benadering kan innovatie stimuleren en samenwerking bevorderen. Het maakt zelfs de weg vrij voor steden die klaar zijn voor een groene en duurzame toekomst.

Lees hier het hele artikel van Invest4Nature

Klik hier voor het laatste nieuws rondom houtbouw!