Biobased bouwmaterialen zoals hout, vlas, olifantsgras en biocomposieten winnen aan populariteit in de bouwsector. Deze materialen kunnen niet alleen bijdragen aan een duurzamer bouwproces, maar spelen ook een belangrijke rol in het tegengaan van klimaatverandering. Toch bleef de vraag bestaan: hoe duurzaam zijn deze materialen werkelijk? Wageningen University & Research (WUR) heeft hier onderzoek naar gedaan in het project Milieuprestatie Biobased bouwmaterialen in de Nationale MilieuDatabase (NMD).
Onderzoek naar milieuprestaties
In het kader van dit project onderzocht WUR de milieuprestatie van biobased bouwmaterialen in vergelijking met conventionele materialen zoals beton en kunststoffen. Dit werd gedaan aan de hand van drie referentiewoningen: een tussenwoning, een tweekapper en een appartement. De resultaten van dit onderzoek zijn nu gepubliceerd in het derde en laatste rapport binnen dit project.
Een van de belangrijkste conclusies is dat woningen gebouwd met biobased materialen een 18 tot 33% lagere milieu-impact hebben dan woningen die met conventionele materialen zijn gebouwd. Dit komt niet alleen door de milieuvriendelijkheid van de materialen zelf, maar ook door bijkomende voordelen. “Bij biobased bouwen kan de fundering bijvoorbeeld lichter worden uitgevoerd, omdat biobased materialen minder zwaar zijn dan beton. Dit zorgt voor een aanzienlijk lagere milieu-impact,” aldus projectleider Martien van den Oever van Wageningen Food & Biobased Research.
De rol van biogene koolstofopslag
Een cruciaal onderdeel van het onderzoek was het berekenen van de invloed van biogene koolstofopslag. Planten nemen tijdens hun groei CO2 op uit de atmosfeer. Wanneer deze planten worden verwerkt in bouwmaterialen, blijft de opgenomen CO2 voor lange tijd opgeslagen. Dit vertraagt de terugkeer van CO2 in de atmosfeer en geeft de maatschappij extra tijd om verdere klimaatoplossingen te ontwikkelen.
Hoewel biogene koolstofopslag een belangrijk voordeel van biobased materialen is, wordt deze factor momenteel niet erkend in de milieubeoordelingen van gebouwen. Om hier verandering in te brengen, heeft Stichting Nationale MilieuDatabase (NMD) WUR gevraagd om een waarderingsformule te ontwikkelen die eenvoudig toepasbaar is op alle bouwmaterialen. Deze formule houdt rekening met een tijdshorizon van 100 jaar, vergelijkbaar met de bestaande LCA-berekeningen voor global warming potential.
Tegenstrijdigheden in regelgeving
Ondanks de duidelijke voordelen van biobased bouwmaterialen, worden deze in de huidige regelgeving nog niet volledig erkend. Dit komt mede door verschillen tussen nationale en Europese methoden voor milieubeoordelingen. Nederland neemt bijvoorbeeld zes minder betrouwbare impactcategorieën op in de milieukostenberekeningen, terwijl een goed meetbare factor als koolstofopslag wordt genegeerd. Dit belemmert de snellere acceptatie van biobased materialen in de bouwsector.
Samenwerking en toekomstperspectief
Het onderzoek van WUR kwam tot stand in nauwe samenwerking met Centrum Hout, Stichting Agrodome, IA Bouwkunde BV en Stichting Nationale MilieuDatabase. Dankzij deze samenwerking konden nieuwe categorie 1 NMD-productkaarten worden opgesteld voor 13 biobased bouwmaterialen. Daarnaast werd een methode ontwikkeld om biogene koolstofopslag mee te nemen in de milieubeoordelingen.
Het project Milieuprestatie Biobased bouwmaterialen in de Nationale MilieuDatabase werd mede gefinancierd door TKI Agri-Food onder projectcode LWV 20.289. De resultaten tonen aan dat biobased bouwen een veelbelovende weg is naar een duurzamere toekomst. Met verdere aanpassingen in regelgeving en bredere erkenning van biogene koolstofopslag kunnen biobased materialen een nog grotere rol gaan spelen in de verduurzaming van de bouwsector.
Lees hier het hele onderzoek van Wageningen University & Research.
Auteurs onderzoek: Martien van den Oever (WFBR), Rick Melchers, Mark van Westerlaak (IA Bouwkunde), Bouke Bakker, Einhard Engelbrecht, John Drissen (NMD), Helmer Weterings, Eric de Munck (Centrum Hout), Fred van der Burgh, Sissy Verspeek (Agrodome)
Wil je meer weten over de laatste ontwikkelingen in de houtbouw? Klik dan hier!
