De internationale aanpak van georganiseerde milie criminaliteit krijgt mogelijk een nieuw juridisch instrument. Tijdens een VN-conferentie in Wenen is besloten te werken aan een aanvullend protocol tegen specifieke milieumisdrijven. Daaronder valt ook de illegale handel in hout en houtproducten.
De illegale handel in hout en houtproducten moet nadrukkelijk onderdeel worden van een nieuw internationaal protocol tegen georganiseerde milie criminaliteit. Dat is een van de uitkomsten van de dertiende bijeenkomst van de Conferentie van Partijen bij het VN-verdrag tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad (UNTOC), die van 19 tot en met 23 oktober plaatsvond in Wenen.
De vergadering stemde in met de oprichting van een speciale commissie die een aanvullend protocol moet uitwerken. In de resolutie worden verschillende vormen van milieumisdrijven genoemd die onder het toekomstige protocol moeten vallen. Het gaat om illegale handel in wilde dieren en planten, waaronder hout en houtproducten, illegale mijnbouw en handel in mineralen en edelmetalen, en illegale afvalhandel.
Voor de houtsector is vooral de expliciete vermelding van timber and timber products relevant. Hout en houtproducten worden daarmee onderdeel van de internationale discussie over de strafrechtelijke aanpak van grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit.
Verschillen in wetgeving bieden criminelen ruimte
Een belangrijke aanleiding voor het nieuwe protocol is dat milieumisdrijven niet in alle landen op dezelfde manier strafbaar zijn gesteld. Volgens voorstanders van het voorstel kunnen criminele netwerken die verschillen benutten. Ze verplaatsen activiteiten over landsgrenzen en maken gebruik van juridische leemtes om vervolging te ontlopen.
Een aanvullend protocol onder het UNTOC-verdrag moet landen helpen om misdrijven op een meer vergelijkbare manier te omschrijven en de internationale samenwerking bij opsporing en vervolging te versterken. Daarmee moet het ook eenvoudiger worden om criminele geldstromen te volgen en illegaal verkregen vermogen terug te halen.
De discussie ging niet zonder slag of stoot. Een aantal landen vond dat bestaande internationale instrumenten voldoende mogelijkheden bieden en waarschuwde voor dubbel werk en extra kosten. Andere landen pleitten juist voor een nieuw instrument met een gemeenschappelijke juridische basis. Uiteindelijk kreeg het voorstel voldoende steun.
Hout expliciet in de tekst
Opvallend is dat hout niet alleen in algemene zin onder milieumisdrijven wordt geschaard. De resolutie noemt specifiek de illegale handel in wilde fauna en flora, met inbegrip van timber and timber products. Daarmee is de houtketen expliciet opgenomen in de reikwijdte van het werk aan het protocol.
Dat betekent overigens niet dat er tijdens de bijeenkomst al nieuwe internationale regels voor hout zijn vastgesteld. De conferentie heeft besloten het opstellen van een protocol in gang te zetten. De precieze juridische uitwerking moet nog volgen.
De commissie krijgt de opdracht om een ontwerptekst op te stellen. Het streven is om die, indien mogelijk, ter bespreking voor te leggen aan de veertiende bijeenkomst van de Conferentie van Partijen (COP14).
Politiek compromis
De uiteindelijke afbakening van het protocol was onderwerp van politieke onderhandelingen. Sommige landen wilden een bredere omschrijving van milieumisdrijven, zodat de commissie later zelf kon bepalen welke delicten eronder zouden vallen. Andere landen wilden juist vooraf duidelijk vastleggen welke vormen van criminaliteit worden opgenomen.
De uiteindelijke lijst is volgens het conferentieverslag het resultaat van een compromis om voldoende steun voor het voorstel te krijgen. Zo is illegale visserij niet opgenomen in de opsomming van activiteiten waarop het toekomstige protocol zich moet richten.
De VN-bijeenkomst markeert daarmee vooral een beginpunt. Voor de houtsector is van belang dat illegale handel in hout en houtproducten expliciet op de internationale agenda staat. Hoe de nieuwe afspraken er juridisch uit gaan zien en wat ze in de praktijk betekenen voor opsporing, vervolging en internationale samenwerking, moet de komende periode duidelijk worden.








