De overstap van traditionele bouw naar houtbouw kan de klimaatimpact van nieuwbouw in Denemarken bijna halveren. Tegelijkertijd verschuift een deel van de milieubelasting naar andere categorieën. Bovendien is hout alleen niet genoeg om de klimaatdoelen te halen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Aalborg University.
Houtbouw heeft een aanzienlijk lagere klimaatimpact dan bouwen met beton, staal en baksteen. Dat is de belangrijkste uitkomst van een studie waarin onderzoekers van Aalborg University de ontwikkeling van de Deense bouwsector tot 2050 doorrekenen. In het scenario waarin nieuwbouw volledig met houten bouwmethoden wordt uitgevoerd, komt de jaarlijkse klimaatimpact uit op 1,04 miljoen ton CO₂-equivalenten. Bij voortzetting van conventionele bouw is dat 2,03 miljoen ton.
De onderzoekers spreken daarmee van een potentiële reductie van bijna de helft over de volledige levenscyclus van gebouwen.
De studie, gepubliceerd in het Journal of Industrial Ecology, vergelijkt twee bouwpaden aan de hand van zestien bestaande gebouwen in acht categorieën: eengezinswoningen, appartementen, kantoren, kinderdagverblijven, scholen, winkels, sportcentra en culturele gebouwen. De gebouwen vertegenwoordigen samen 86 procent van de verwachte nieuwbouw in Denemarken.
Beton blijft ook in houtbouw dominant
Opvallend is dat ‘houtbouw’ in de studie niet betekent dat gebouwen grotendeels uit hout bestaan. De onderzoekers definiëren een houten gebouw als een gebouw waarvan minimaal 50 procent van de constructieve onderdelen uit hout bestaat.
Toch blijft beton ook in dit scenario een belangrijke materiaalstroom. In het houtbouwscenario bestaat 23 procent van het totale materiaalgewicht uit hout en andere biobased materialen, tegenover slechts 2 procent in conventionele bouw. Beton is goed voor respectievelijk 68 en 85 procent van het gewicht.
Dat heeft vooral te maken met funderingen en vloeren. In de houtvariant zijn fundering en beganegrondvloer samen goed voor 68 procent van het materiaalgewicht. De fundering alleen vertegenwoordigt 44 procent. Het laat zien waar volgens de onderzoekers nog een belangrijke volgende stap ligt: wie de milieu-impact van houtbouw verder wil verlagen, zal ook naar materiaalgebruik onder de grond moeten kijken.
Grootste winst bij productie van materialen
De verschillen tussen de twee bouwmethoden ontstaan vooral vóórdat een gebouw überhaupt op de bouwplaats staat. Bij de productie van materialen is de klimaatimpact van het houtscenario volgens de onderzoekers netto negatief: -0,16 miljoen ton CO₂-equivalenten per jaar. Bij conventionele bouw bedraagt die impact 1,40 miljoen ton.
Dat verschil hangt samen met de manier waarop biogene koolstof in de levenscyclusanalyse wordt meegenomen. Koolstof die tijdens de groei van hout is vastgelegd, wordt in de gebruikte methode toegerekend aan de productfase; bij het einde van de levensduur wordt een corresponderende emissie meegenomen.
Voor de totale levenscyclus blijft het voordeel van hout overeind. In het houtscenario leveren biobased materialen 22 procent van de klimaatimpact, beton 21 procent. Bij conventionele bouw is beton met 40 procent veruit de grootste bijdrage, gevolgd door glas met 14 procent en staal met 12 procent.
Milieuwinst heeft keerzijde
De studie waarschuwt tegelijkertijd voor een te eenvoudige conclusie dat hout per definitie milieuvriendelijker is. De onderzoekers kijken niet alleen naar klimaatverandering, maar ook naar onder meer verzuring, eutrofiëring, fotochemische ozonvorming en het gebruik van fossiele en hernieuwbare energie.
Op verschillende indicatoren scoort het houtscenario minder gunstig. Zo zijn de effecten op fotochemische ozonvorming en verzuring in het totale scenario hoger voor houtbouw. Ook het gebruik van hernieuwbare primaire energie ligt aanzienlijk hoger. De onderzoekers noemen dit expliciet als belangrijke trade-off van de transitie naar biobased bouwen.
Ook de eindfase van houten gebouwen vraagt aandacht. In het Deense model wordt hout aan het einde van de levensduur voornamelijk verbrand, waarbij de vrijgekomen energie wordt benut voor stadsverwarming. Dat zorgt in de berekening juist voor een hogere klimaatimpact in de downstreamfase van houtbouw.
Voor de houtbouwsector betekent dit dat de discussie niet moet stoppen bij de vraag hoeveel hout een gebouw bevat. Herkomst, productie, transport, ontwerp, detaillering, levensduur en de manier waarop materialen opnieuw worden ingezet, bepalen gezamenlijk de milieuprestatie. Houtbouw Netwerk heeft hier onlangs al een heel duidelijk artikel over geschreven.
Niet alles hoeft meteen van hout
De onderzoekers rekenen naast een onmiddellijke overstap naar 100 procent houtbouw ook twee geleidelijke scenario’s door. In het eerste groeit het aandeel houtbouw van 11 procent in 2025 naar 50 procent in 2050. In het tweede stijgt het aandeel naar 100 procent in 2050.
De geleidelijke transities verkleinen zowel de milieuwinst als de nadelige neveneffecten. De studie laat daarmee zien dat niet alleen de materiaalkeuze bepalend is, maar ook de snelheid waarmee de sector verandert.
Daarmee is de boodschap voor de bouwsector genuanceerder dan ‘bouw alles in hout’. Hout is volgens de onderzoekers een belangrijke route om de klimaatimpact van nieuwbouw te verlagen, maar moet onderdeel zijn van een bredere strategie.
Renovatie blijft de grootste knop
Misschien wel de belangrijkste conclusie voor de bouwsector staat daarom buiten het materiaal zelf. Zelfs als alle nieuwbouw in hout zou worden uitgevoerd, blijft de resterende klimaatimpact te hoog.
De onderzoekers vergelijken de jaarlijkse emissies uit de onderzochte nieuwbouw met een berekend Deens aandeel van het mondiale koolstofbudget van circa 2,1 miljoen ton CO₂-equivalenten per jaar. De houtbouwvariant gebruikt daarvan 49 procent, de conventionele variant 96 procent. Dat budget moet bovendien niet alleen voor gebouwen worden gebruikt, maar voor de gehele consumptie van Denemarken.
Daarom pleiten de onderzoekers voor een combinatie van maatregelen: minder materiaalgebruik, meer circulariteit, verduurzaming van conventionele materialen, toepassing van biobased materialen waar dat passend is én vooral meer renovatie in plaats van nieuwbouw.
Voor Houtbouw Netwerk is dat een relevante boodschap. De studie bevestigt de grote klimaatpotentie van houtbouw, maar plaatst die potentie nadrukkelijk in een groter systeem. De vraag is niet alleen waarmee we bouwen, maar ook hoeveel, hoe lang, waar vandaan en wat er na gebruik met het materiaal gebeurt.
Wie houtbouw als serieuze klimaatstrategie ziet, krijgt daarmee een stevige onderbouwing voor opschaling. Maar tegelijk een opdracht: zorg dat de overstap naar hout gepaard gaat met slimmer ontwerpen, minder materiaalgebruik, een betere eindfase en een bredere verschuiving van nieuwbouw naar renovatie.
Hout is dus een belangrijke bouwsteen van de oplossing. Maar volgens dit onderzoek niet de oplossing zelf.
Andersen, CE, Hansen, RN, Hoxha, E. & Birgisdóttir, H. Forecast of building materials and their related environmental impacts: comparing wood-based and conventional construction pathways. J. Ind. Ecol.
(2026). https://doi.org/10.1007/s44498-026-00159-0








