De Poolse bossen beschikken over een grote en nog altijd groeiende houtvoorraad. Uit de nieuwste landelijke bosinventarisatie blijkt dat de jaarlijkse bijgroei duidelijk groter is dan het volume aan bomen dat uit het bos verdwijnt. Voor de houtbouw zijn vooral de schaal en ontwikkeling interessant: Polen telt bijna 9,3 miljoen hectare geregistreerd bos, met gemiddeld rond de 290 kubieke meter hout per hectare.
De cijfers komen uit de Wielkoobszarowa Inwentaryzacja Stanu Lasu (WISL), de Poolse landelijke bosinventarisatie. Het onderzoek van het Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej (BULiGL) is gebaseerd op veldmetingen uit de periode 2021-2025.
WISL moet inzicht geven in de toestand en ontwikkeling van alle Poolse bossen, ongeacht de eigendomsvorm. Onderzoekers meten onder meer boomsoorten, leeftijd, houtvolume, bijgroei, verdwenen bomen, schade, bosverjonging, biomassa en dood hout. De inventarisatie werkt met vaste proefvlakken, waardoor ontwikkelingen over langere tijd gevolgd kunnen worden.
Bijna 9,3 miljoen hectare
Polen telt volgens de voor WISL gebruikte officiële gegevens ongeveer 9,29 miljoen hectare geregistreerd bos. Daarmee is 29,7 procent van het Poolse grondgebied bebost.
De onderzoekers constateren dat het bosareaal langzaam blijft toenemen. Ook de totale staande houtvoorraad groeide ten opzichte van de vorige inventarisatie met meer dan 12 miljoen kubieke meter. Particuliere bossen waren verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van die stijging.
De gemiddelde houtvoorraad in bossen die worden beheerd door de Poolse Staatsbossen bedraagt inmiddels 291 kubieke meter per hectare. In particuliere bossen is dat 288 kubieke meter. De bossen van de Staatsbossen zijn gemiddeld 62 jaar oud; particuliere bossen 57 jaar.
Groei groter dan verdwijning
Voor de houtsector is vooral de verhouding tussen bijgroei en het verdwijnen van bomen interessant. Gemiddeld nam de houtvoorraad gedurende de onderzochte vijfjaarsperiode jaarlijks toe met 8,99 kubieke meter per hectare. Bij de Staatsbossen bedroeg de bijgroei 9,27 kubieke meter per hectare per jaar. Particuliere bossen kwamen uit op 10,36 kubieke meter.
Daartegenover staat jaarlijks 58,85 miljoen kubieke meter bruto houtvolume aan bomen die tussen opeenvolgende metingen verdwenen. Landelijk komt dat neer op 6,35 kubieke meter per hectare per jaar. Bij de Staatsbossen is dat 7,40 kubieke meter en bij particuliere bossen 2,99 kubieke meter per hectare.
Op nationaal niveau ligt de gemeten bijgroei dus duidelijk boven het volume aan verdwenen bomen: 8,99 tegenover 6,35 kubieke meter per hectare.
Daarbij past een belangrijke kanttekening. De Poolse categorie użytkowanie/ubytki is niet hetzelfde als de hoeveelheid hout die uiteindelijk op de commerciële houtmarkt verschijnt. Het gaat om bomen die tussen twee metingen uit de staande voorraad zijn verdwenen. Evenmin kan de volledige jaarlijkse bijgroei als beschikbaar bouwhout worden beschouwd.
De inventarisatie zegt namelijk niet welk deel technisch geschikt is voor constructiehout of daadwerkelijk geoogst mag en kan worden. Daarvoor zijn aanvullende gegevens nodig over onder meer boomsoorten, sortimenten, oogstbeleid, beschermde bossen, zagerijcapaciteit en handelsstromen.
Ook gezondheid van het bos telt
WISL is dan ook nadrukkelijk meer dan een voorraadadministratie. Het onderzoek volgt eveneens de ecologische toestand van het bos.
Zo bevindt zich gemiddeld ongeveer 12,5 kubieke meter dood hout per hectare in de Poolse bossen. Daarvan is ongeveer 6,9 kubieke meter liggend dood hout. De onderzoekers registreren daarnaast gemiddeld 342 boomstronken per hectare.
Ook schade wordt systematisch gemeten. Van het gemeten houtvolume was landelijk 21,2 procent in enige mate afkomstig van beschadigde bomen. Bij 1,3 procent ging het om bomen met meer dan 50 procent schade.
Dat onderstreept waarom de grote Poolse houtvoorraad niet één op één kan worden vertaald naar een toekomstige hoeveelheid constructiehout.
Interessant voor Nederlandse houtbouw
Voor Nederlandse houtbouwers geeft het onderzoek vooral inzicht in de omvang en langetermijnontwikkeling van een belangrijke Europese bosgrondstof. Polen beschikt over een groot bosareaal, terwijl zowel de totale houtvoorraad als de gemiddelde voorraad per hectare toenemen.
Tegelijkertijd is voorzichtigheid nodig bij conclusies over de beschikbaarheid van hout voor de bouw. WISL is een bosinventarisatie en geen marktstudie. Uit het onderzoek valt dus niet rechtstreeks af te leiden hoeveel Pools hout beschikbaar is voor bijvoorbeeld houtskeletbouw, gelamineerd hout of CLT.
Wat de inventarisatie wél stevig onderbouwt, is de basis onder die houtketen: hoeveel bos er staat, hoeveel hout daarin aanwezig is en hoe de voorraad zich ontwikkelt. De landelijke houtvoorraad kan volgens de metingen groeien terwijl tegelijkertijd jaarlijks tientallen miljoenen kubieke meters aan bomen uit de staande voorraad verdwijnen.
Bron
Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej. (2025). Wielkoobszarowa inwentaryzacja stanu lasu: Wyniki za okres 2021–2025. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Volledig WISL-rapport 2021–2025
