De Europese Commissie heeft de manier vastgelegd waarop de Europese ontbossingsverordening (EUDR) in het douanesysteem TARIC wordt gecontroleerd. Voor bedrijven die hout en houtproducten importeren of exporteren betekent dit dat een due diligence-verklaring of een vereenvoudigde verklaring onderdeel wordt van de douaneaangifte. Ontbreekt de vereiste verklaring, dan kan de zending niet worden ingevoerd of uitgevoerd.
De Europese Commissie heeft in een geactualiseerd werkdocument de TARIC-codes gepubliceerd die douaneautoriteiten moeten gebruiken voor de controle op de EU-ontbossingswet. De regeling raakt onder meer de houtsector en daarmee ook bedrijven in de houtbouw die hout of houtproducten van buiten de Europese Unie betrekken.
De EUDR stelt voorwaarden aan het op de Europese markt brengen en exporteren van producten die verband houden met ontbossing en bosdegradatie. Hout is een van de zeven grondstoffen die rechtstreeks onder de regeling vallen. Ook producten die van deze grondstoffen zijn gemaakt, kunnen onder de verordening vallen.
Douane krijgt een controlefunctie op ontbossingswet
De nieuwe werkwijze maakt de EUDR zichtbaar op het moment dat een product de EU binnenkomt of verlaat. Bij een import- of exportaangifte moet voor producten die onder de verordening vallen worden aangegeven dat aan de EUDR-verplichtingen is voldaan.
De Europese Commissie heeft daarvoor afzonderlijke TARIC-maatregelen ingericht voor import en export. Voor import gaat het om maatregeltype 776, voor export om 777.
De belangrijkste documentcode is C716. Daarmee verklaart de aangever dat voor het betreffende product een vereiste due diligence statement beschikbaar is. Het referentienummer van die verklaring wordt vervolgens opgenomen in de douaneaangifte.
Dat maakt de EUDR niet langer alleen een kwestie van administratieve naleving in de keten. De verplichting wordt gekoppeld aan het daadwerkelijk kunnen afhandelen van een douaneaangifte.
Zonder verklaring geen invoer of uitvoer
De onderliggende regel is helder: relevante producten mogen alleen worden geïmporteerd of geëxporteerd als ze ontbossingsvrij zijn geproduceerd, voldoen aan de relevante wetgeving van het productieland en zijn gedekt door een due diligence statement of een vereenvoudigde verklaring.
Als de vereiste verklaring ontbreekt en geen uitzondering van toepassing is, wordt de import of export niet toegestaan. In TARIC is daarvoor de conditie B090 opgenomen.
Voor houtbouwbedrijven betekent dit dat de herkomstadministratie van hout en houtproducten niet alleen relevant is voor de eigen administratie of voor afspraken met leveranciers. De informatie moet ook beschikbaar zijn wanneer een product bij de douane wordt aangegeven.
Niet ieder houtproduct valt automatisch onder de EUDR
Het document maakt tegelijk duidelijk dat niet ieder product dat onder een bepaalde goederencode valt automatisch onder de EUDR valt. Voor zogenoemde ‘ex’-codes is bijvoorbeeld TARIC-code Y129 gemaakt. Daarmee kan de aangever aangeven dat het betreffende product wel onder een nomenclatuurcode valt die door de EUDR wordt geraakt, maar zelf buiten de reikwijdte van de verordening valt.
Ook zijn uitzonderingen opgenomen voor onder meer producten die vóór de relevante datum zijn geproduceerd, bepaalde gebruikte en tweedehandsproducten, afval- en teruggewonnen producten, monsters en bepaalde verpakkingsmaterialen.
Voor de houtbouwsector is die nuancering belangrijk. De exacte verplichting hangt niet alleen af van het feit dat een product van hout is gemaakt, maar ook van de specifieke goederencode en de omstandigheden waaronder het product is geproduceerd en verhandeld.
Kleine bedrijven krijgen tijdelijk meer ruimte
De Commissie heeft daarnaast een specifieke overgangsregeling opgenomen voor natuurlijke personen en micro- en kleine ondernemingen die uiterlijk 31 december 2024 als zodanig waren gevestigd. Voor deze groep gaat een deel van de EUDR-verplichtingen pas op 30 juni 2027 gelden. In TARIC is hiervoor code Y141 opgenomen.
Voor micro- en kleine primaire operators bestaat bovendien een vereenvoudigde procedure. Zij moeten eenmalig een vereenvoudigde verklaring indienen in het Europese informatiesysteem. Daarvoor krijgen zij een declaration identifier. TARIC-code C717 verwijst naar die verklaring.
De Europese Commissie heeft voor verschillende situaties aanvullende codes ingevoerd. Zo zijn er aparte codes voor downstream operators, export, herimport en producten die tijdens de overgangsperiode al op de EU-markt waren gebracht.
Vanaf eind 2026 onderdeel van het douaneproces
Volgens het document gaan de relevante bepalingen voor de meeste operators vanaf 30 december 2026 gelden. Voor de in de verordening genoemde natuurlijke personen en micro- en kleine ondernemingen geldt in bepaalde gevallen 30 juni 2027 als toepassingsdatum.
De boodschap voor de houtketen is daarmee vooral praktisch: bedrijven die hout of relevante houtproducten van buiten de EU halen, zullen hun EUDR-administratie op orde moeten hebben voordat de douaneaangifte wordt ingediend.
De Commissie heeft de TARIC-systematiek inmiddels ingericht om die controle mogelijk te maken. De verantwoordelijkheid voor het aantonen dat een product aan de EUDR voldoet, blijft daarmee onderdeel van de keten. Maar vanaf de douaneaangifte krijgt die verplichting ook een directe consequentie: geen geldige verklaring en geen toepasselijke uitzondering betekent geen vrijgave van de goederen.
Voor de houtbouwsector wordt daarmee vooral de traceerbaarheid van de houtketen belangrijk. Wie kan aantonen waar het hout vandaan komt, onder welke voorwaarden het is geproduceerd en welke EUDR-verklaring daarbij hoort, voorkomt dat een administratieve ontbrekende schakel de fysieke goederenstroom blokkeert.








